slider

Sonsbeek Park

Parel in de Veluwzoom
Arnhem kan met recht een parkenstad worden genoemd. Niet voor niets werd Arnhem in 2008 uitgroepen tot "De Groenste Stad van Nederland" en in 2009 zelfs tot "De Groenste Stad van Europa". De Gelderse hoofdstad telt dertien prachtige parken. Sonsbeek is ongetwijfeld het bekendste park, op slechts vijf minuten lopen vanaf het NS-station en het centrum van de stad.

Men noemt Sonsbeek ‘de parel in de Veluwezoom’. Tijdens de voorlaatste ijstijd kreeg het Veluwemassief in grote lijnen de vorm die wij nu kennen. Grote ijsmassa’s plooiden het landschap in bevroren toestand. Later werd door de wind löss en dekzand op de hellingen afgezet. Zo ontstond er een rijk geschakeerd gebied met als levensader de Sint-Jansbeek, ook wel Molenbeek genoemd. Aan haar oevers stond eeuwenlang een tiental watermolens. Daar zijn er nu nog twee van over, waarvan er één tot op de dag van vandaag nog dienst doet als korenmolen: de monumentale Witte Watermolen.

 

Verandering van het landschap
Sommigen beweren dat de naam 'Sonsbeek' een verbastering is van 'Sint-Jansbeek'.

Het is waarschijnlijker dat het park is genoemd naar de uit Duitsland afkomstige Anna van Sonsbeeck, die in het begin van de 17e eeuw een huis en een molen aan de beek bezat. Deze beek was vroeger vooral van economisch belang. Waar nu het park zich uitstrekt, woonden toen molenaars en boeren in een grotendeels nog onontgonnen gebied. In de bossen werd gejaagd en op de heide graasden de schapen. De vele bomen die er nu staan, zijn voor het overgrote deel later aangeplant. De molenaars hadden stuwvijvers aangelegd, als waterreservoir voor de molens. Begin 19e eeuw werden deze in opdracht van baron van Heeckeren uitgegraven tot siervijvers. Overal waar nu een waterval is, heeft ooit een watermolen gestaan.

Engelse landschapsstijl
Baron Van Heeckeren had het uitgebreide landgoed Sonsbeek overgenomen van baron De Smeth, die een begin had gemaakt met de herinrichting van zijn buiten in romantische stijl. Van Heeckeren nam de bekende landschapsarchitect Zocher in dienst om zijn landgoed op grote schaal in de Engelse landschapsstijl te hervormen: fraaie glooiingen, kronkelende paden, coulissenachtige bosschages, verrassende zichtassen, schitterende waterpartijen, pittoreske bruggetjes. Uit zijn tijd stammen de Belvédère, de Grote Waterval en de Hertenkamp. De familie Van Heeckeren resideerde in het hooggelegen Stadsvilla Sonsbeek, ook wel Huize Sonsbeek of de Witte Villa genoemd.

Rijksmonument
In 1899 kocht de gemeente Arnhem landgoed Sonsbeek aan voor 1,1 miljoen gulden, de helft van de totale gemeentebegroting van dat jaar! De grote instigator van deze aankoop was Ir. Tellegen, directeur van Gemeentewerken. Het private landgoed werd een openbaar park. Sindsdien genieten zowel de inwoners van Arnhem als de vele bezoekers van elders van het zorgvuldig gearrangeerde groen, de stilte, de ruimte, het uitzicht, de kunst. Er wordt gesport, geluierd, gepicknickt, geschaatst, geflirt en geslenterd. Hertjes kijken en eendjes voeren hoort er voor velen nog steeds bij. Liefhebbers van openluchtconcerten, kunstmanifestaties en theaterfestivals komen vooral ’s zomers aan hun trekken. En als er 's winters sneeuw ligt is er niets leuker dan sleetje rijden op de hellingen rond de Stadsvilla. Zo geniet iedereen op zijn eigen wijze van dit unieke park, dat in 1963 als eerste Nederlandse park de status kreeg van Rijksmonument.

 

logo